Nước thải gia công kim loại là nhóm nước thải công nghiệp khó xử lý do chứa đồng thời dầu nhũ hóa, hóa chất tẩy rửa và kim loại nặng phát sinh từ các công đoạn như cắt gọt, mài, đánh bóng hoặc xử lý bề mặt kim loại. Đặc tính nước thải thường dao động mạnh về pH, COD cao, dầu khó tách và dễ phát sinh bùn nguy hại, khiến nhiều hệ thống vận hành không ổn định. Vì vậy, việc lựa chọn đúng công nghệ và quy trình xử lý là yếu tố quan trọng để đảm bảo nước thải đầu ra đạt quy chuẩn môi trường hiện hành.
Nước thải ngành gia công cơ khí thường phát sinh từ các công đoạn sản xuất như cắt gọt kim loại, tẩy dầu, mài đánh bóng, vệ sinh máy móc hoặc xử lý bề mặt kim loại. Thành phần nước thải thường có độ ô nhiễm cao và biến động liên tục theo từng công đoạn sản xuất.
Một số thành phần ô nhiễm phổ biến gồm:
Trong đó, dầu nhũ hóa và kim loại nặng là hai thành phần khó xử lý nhất. Dầu nhũ hóa tồn tại dưới dạng các hạt dầu có kích thước rất nhỏ và được ổn định bởi chất hoạt động bề mặt nên rất khó tách bằng phương pháp lắng thông thường. Trong khi đó, kim loại nặng không có khả năng phân hủy sinh học và có thể gây độc cho hệ vi sinh nếu tồn tại với nồng độ cao. Đây cũng là lý do nhiều hệ thống xử lý nước thải gia công kim loại thường gặp tình trạng dầu khó tách, COD đầu ra cao hoặc bông cặn khó lắng nếu công đoạn hóa lý không được kiểm soát phù hợp.
Ngoài ra, nước thải gia công kim loại thường có pH dao động lớn giữa các công đoạn tẩy rỉ, vệ sinh và xử lý bề mặt, dễ gây mất ổn định cho toàn bộ hệ thống nếu không có bể điều hòa phù hợp.
Đặc điểm của nước thải gia công kim loại
Do tính chất nước thải phức tạp, hệ thống xử lý nước thải gia công kim loại thường kết hợp nhiều công nghệ khác nhau nhằm loại bỏ dầu nhũ hóa, kim loại nặng và các chất ô nhiễm hòa tan.
Đây là công nghệ quan trọng nhất trong xử lý nước thải gia công kim loại. Quá trình này thường bao gồm:
Trong xử lý nước thải gia công kim loại, công đoạn hóa lý đóng vai trò rất quan trọng do phần lớn kim loại nặng và dầu nhũ hóa khó có khả năng xử lý bằng phương pháp sinh học thông thường.
Tại công đoạn trung hòa, các hóa chất như NaOH hoặc Ca(OH)₂ thường được sử dụng để nâng pH, giúp kim loại hòa tan chuyển thành hydroxide không tan để dễ dàng tách khỏi nước.
Đối với nước thải chứa nhiều dầu nhũ hóa hoặc dầu công nghiệp, hệ thống thường sử dụng tuyển nổi DAF nhằm tăng khả năng tách dầu và chất rắn lơ lửng. Công nghệ này giúp giảm tải cho công đoạn hóa lý phía sau và nâng cao hiệu quả xử lý COD.
Đối với nước thải chứa dầu nhũ hóa cao, việc kết hợp phá nhũ và tuyển nổi DAF thường giúp giảm đáng kể lượng dầu và hạn chế ảnh hưởng đến hệ vi sinh phía sau.
Sau quá trình hóa lý, nước thải thường tiếp tục được xử lý sinh học nhằm giảm COD, BOD và các hợp chất hữu cơ hòa tan còn lại trong nước. Tùy theo tải lượng ô nhiễm và diện tích xây dựng, hệ thống có thể ứng dụng các công nghệ như AO, MBBR hoặc Aerotank nhằm duy trì hiệu quả xử lý ổn định trước biến động nước thải đầu vào.
%20(2).jpg)
Công nghệ xử lý nước thải gia công kim loại
Một hệ thống xử lý nước thải gia công kim loại phổ biến thường có quy trình như sau:
Thu gom → Tách dầu → Điều hòa → Trung hòa pH → Keo tụ tạo bông → Lắng hóa lý → Sinh học → Lắng → Khử trùng → Xả thải
Chức năng của các loại bể như sau, đảm bảo đúng tiêu chuẩn QCVN 40:2025/BTNMT:
Tùy theo tính chất nước thải thực tế, một số hệ thống có thể bổ sung thêm công đoạn phá nhũ, tuyển nổi DAF hoặc oxy hóa nhằm nâng cao hiệu quả xử lý dầu nhũ hóa và COD khó phân hủy.
Quy trình xử lý nước thải gia công kim loại qua các bể chứa
Trong quá trình vận hành, hệ thống xử lý nước thải gia công kim loại thường gặp các vấn đề như:
Tùy theo loại hình sản xuất và nguồn tiếp nhận, nước thải gia công kim loại sau xử lý thường phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp theo yêu cầu trong giấy phép môi trường và quy định hiện hành. Một số chỉ tiêu thường khó đạt gồm:
Với đặc tính chứa dầu nhũ hóa, kim loại nặng và COD cao, nước thải gia công kim loại đòi hỏi hệ thống xử lý được thiết kế phù hợp với từng công đoạn sản xuất thực tế. Đại Nam hiện hỗ trợ khảo sát, thiết kế và cải tạo hệ thống xử lý nước thải cơ khí – gia công kim loại theo hướng vận hành ổn định, tối ưu hóa chất và đáp ứng quy chuẩn môi trường hiện hành.
